ต้นกำเนิดพวงหรีด มาจากไหน

พวงหรีด (Wreath) เป็นดอกไม้ที่จัดแต่งขึ้นตามโครงรูปต่างๆ เช่น วงกลม วงรี มักมีใบไม้เป็นส่วนประกอบด้วย ใช้เพื่อวัตถุประสงค์หลายประการ เช่น เคารพศพ ประดับตกแต่ง หรือทำเป็นมงคล (เครื่องสวมศีรษะ) ในยุคโรมันโบราณมีการใช้หรีดมาประดับศีรษะ โดยเรียกว่า ลอเรลหรีด โดยใช้ใบไม้สานกัน

ในประเทศไทยพวงหรีดเข้ามาราวรัชสมัยของรัชกาลที่ 5 เป็นการรับเอาอารยธรรมตะวันตกเข้ามา โดยนำมาใช้ในงานศพทั่วไปเพื่อแสดงความระลึกถึงผู้ที่จากไป

ในปัจจุบันพวงหรีดนอกจากพวงหรีดที่ทำมาจากดอกไม้สดแล้ว ยังมีพวงหรีดแบบใหม่ๆเกิดขึ้นมาอีกหลายชนิด เช่น พวงหรีดดอกไม้สด พวงหรีดดอกไม้แห้งหรือดอกไม้ประดิษฐ์ พวงหรีดผ้าชนิดต่างๆ พวงหรีดพัดลม เป็นต้น โดยจุดประสงค์ของพวงหรีดชนิดใหม่ๆเกิดขึ้นมาเพราะ สมัยก่อนคนนิยมสั่งพวงหรีดดอกไม้สด โดยเฉพาะงานศพของผู้มีชื่อเสียง เป็นที่รู้จัก ก็มักจะได้พวงหรีดมาก บางครั้งก็เต็มจนล้นศาลาวัด ทำให้บางครั้งเป็นภาระของทางวัดที่ต้องเป็นผู้จัดการพวงหรีดที่ใช้แล้ว จึงมีคนเสนอให้มีการใช้พวงหรีดชนิดใหม่ๆ เช่น พวงหรีดผ้า พวงหรีดพัดลม ซึ่งเมื่อใช้แล้วก็เหมือนเราบริจาคผ้าหรือพัดลมให้วัด ทางวัดก็จะสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ต่อไป ไม่ต้องนำไปทิ้งเหมือนพวงหรีดดอกไม้สด ซึ่งช่วยลดปัญหาโลกร้อนได้ อีกทั้งสมัยนี้ยังมีบริการส่งพวงหรีดถึงวัด ไม่ว่าจะเป็นพวงหรีด วัดธาตุทอง พวงหรีด วัดพระศรี และวัดอื่นๆ เพื่อคอยอำนวยความสะดวกให้แก่ลูกค้าอีกด้วย

พวงหรีดยุคใหม่ ไว้อาลัยได้ ใช้ประโยชน์ดี

เรื่องของการ ‘เกิด แก่ เจ็บ ตาย’ เป็นเรื่องธรรมดาของชีวิต และเมื่อถึงเวลาต้องลาจากโลกนี้ไป การแสดงความอาลัยก็เป็นหนทางหนึ่งที่หลายคนเลือกทำเพื่อผู้ตายเป็นครั้งสุดท้าย การนำพวงหรีด ที่ทำจากดอกไม้สดไปร่วมไว้อาลัยผู้ตายในงานศพจึงกลายเป็นธรรมเนียมนิยมเรื่อยมา คำว่า “พวงหรีด” เป็นการเรียกทับศัพท์คำในภาษาอังกฤษว่า “wreath” ที่แปลว่า ‘พวงมาลัย’

แต่ปัจจุบันผู้คนเริ่มเห็นปัญหาที่เกิดจากพวงหรีดดอกไม้สดมากขึ้น ทั้งจากราคาที่แพงเมื่อเทียบกับประโยชน์ที่ได้รับ ดอกไม้ที่มีการฉีดสารฟอร์มาลินเพื่อให้ดอกไม้คงอยู่ได้นาน แต่กลับเป็นอันตรายต่อผู้ที่ได้สูดดมเข้าไป และเมื่อเสร็จงานก็กลายเป็นขยะดอกไม้กองโตที่เป็นภาระของวัดในการกำจัดพวงหรีด วัดชลประทานรังสฤษฎ์ จึงได้มีการรณรงค์ให้นำต้นไม้มาใช้แทนพวงหรีดดอกไม้สด เพราะสามารถนำไปปลูกเพื่อความร่มรื่นของวัดได้ต่อไป

นอกจากพวงหรีดดอกไม้สด พวงหรีดต้นไม้แล้ว ยังมีพวงหรีดผ้าห่มหรือผ้าขนหนูมาจัดทำในรูปแบบต่างๆ รวมถึงพวงหรีดพัดลม และล่าสุดได้มีผู้คิดทำ ‘พวงหรีดสังฆทาน’ ซึ่งมีทั้งความแปลกใหม่ สวยงาม และสามารถนำ ไปใช้ประโยชน์ได้ดี

ดิษฐพงษ์ เจริญลาภ อาจารย์โรงเรียนหนองแซงวิทยา สระบุรี คือเจ้าของไอเดียดังกล่าว จากความชอบในเรื่องของการประดิษฐ์คิดค้นสิ่งใหม่ๆเพื่อนำมาใช้สอนเด็กๆในชั้นเรียน ทำให้อาจารย์ดิษฐพงษ์เป็นนักประดิษฐ์ที่มีผลงานต่างๆ ออกมามากมาย และเมื่อวันหนึ่งเขาได้ไปร่วมฟังสวดในงานศพ และสังเกตพวงหรีดที่ทำจากวัสดุต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น พวงหรีดดอกไม้สด พวงหรีดพัดลม พวงหรีดผ้า ล้วนแต่เป็นสิ่งที่นำมาใช้ประโยชน์ได้น้อย และส่วนมากต้องทิ้งไปภายหลัง ทำให้หลังจากเสร็จงาน เขาเลยมีความคิดว่าน่าจะลองทำพวงหรีดที่ประดิษฐ์จากข้าวของเครื่องใช้ต่างๆเพื่อให้เจ้าภาพหรือทางวัดสามารถนำมาใช้งานต่อได้ จึงเป็นที่มาของ‘พวงหรีดสังฆทาน’ ซึ่งทำมาจากเครื่องใช้ในครัวเรือน เช่น ช้อน ส้อม ทัพพีตักข้าว ยาสามัญประจำบ้าน ธูป เทียน หรือไม้ขีดไฟ 

“คือผมมองว่าพวงหรีดส่วนใหญ่นำมาใช้ประโยชน์อะไรไม่ได้ ทั้งที่ราคาค่อนข้างสูง ตกอันละ 700-1,000 บาท พอเลิกงานทางวัดก็ต้องเก็บไปทิ้ง ถ้าเป็นพวงหรีดผ้าก็ยังพอเอาใช้ได้บ้าง แต่ถ้าเราสามารถทำให้พวงหรีดราคาหลายร้อยบาทสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ ก็น่าจะเป็นผลดีต่อทั้งผู้ให้และผู้รับ รวมถึงทางวัดที่ใช้เป็นสถานที่จัดงานด้วย แต่ทั้งนี้ ก่อนที่จะลงมือทำพวงหรีดสังฆทานนั้น อาจารย์ดิษฐพงษ์ก็ยังไม่มั่นใจว่าพวงหรีดรูปแบบนี้จะขัดกับหลักของพุทธศาสนาหรือประเพณีที่มีมาแต่ดั้งเดิมหรือไม่ เขาจึงไปปรึกษากับพระเถระหลายวัดในจังหวัดสระบุรี ซึ่งก็ได้รับคำตอบว่าสามารถทำได้ ไม่ขัดกับประเพณีหรือศาสนา แต่อย่างใด เพราะแต่ไหนแต่ไรมาก็ไม่เคยมีบัญญัติว่าพวงหรีดจะต้องมีรูปร่างหน้าตาอย่างไร อีกทั้งสิ่งที่นำมาประกอบเป็นพวงหรีดสังฆทานนั้น ก็ล้วนแต่เป็นของใช้จำเป็น และมีประโยชน์ทั้งสิ้น

เมื่อยุคสมัยเปลี่ยนไป ของหลายสิ่งหลายอย่างก็มักจะเปลี่ยนไปตามกาลเวลา พวงหรีดก็เช่นกัน จากแต่เดิมมีแต่พวงหรีดดอกไม้สด แต่สมัยนี้มีพวงหรีดดอกไม้สด พวงหรีดผ้า พวงหรีดสังฆทาน และยังมีพวงหรีดอีกหลากหลายชนิดที่จะให้คุณเลือกเพื่อแสดงความไว้อาลัยให้แด่คนที่คุณรัก ยิ่งสมัยนี้มีบริการส่งพวงหรีดไปยังวัดและจังหวัดต่างๆ เช่นส่งพวงหรีด วัดธาตุทอง, ส่งพวงหรีด วัดพระศรี, ส่งพวงหรีด วัดเทพศิรินทร์ หรือจะเป็นวัดอื่น ก็มีบริการส่งแล้วแต่ทางร้าน ซึ่งถือว่าสิ่งนี้จะคอยอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ที่ต้องการสั่งพวงหรีดให้ไปส่งตามวัดต่างๆ เพื่อประหยัดเวลาของผู้ซื้ออีกด้วย